Բնագիտություն

Սյունակում լրացրեք տանը, դպրոցում, բակում հանդիպող ձեզ ծանոթ մարմինները և նյութերը՝

ՄարմիններՆյութեր
 աթոռ քար
 մատիտ փայտ

Հարց 2

Թվարկե՛ք երկու  նյութ, որոնցից  կարելի է պատրաստել բաժակ, քանոն :

բաժակ պատրաստելու համար հարկավոր է ՝

Կավ կամ ապակի ։

քանոն բատրաստելու համար հարկավոր է ՝

պլասմասսա կամ փայտ։

Հարց  3

Թվարկե՛ք երեք առարկա, որոնք  կարելի է ապակուց պատրաստել:

բաժակ

լամպ

ծաղկաման

Բնագիտություն

Բնությունն ամբողջ նյութական աշխարհն է: Այն բաղկացած է կենդանի և անկենդան բաղա­դրիչներից: Բույսերը և բոլոր կենդանի օրգանիզմնե­րը՝ ներառյալ մարդը, կենդանի բնության մարմիններ են: Արեգակը, մոլորակները, աստղերը, քարը, գրիչը, քանոնը և այլն անկենդան բնության մարմիններ են։

Ի տարբերություն մյուս կենդանիների՝ մարդն օժտված է բանականությամբ և բնության բարիքնե­րը կարողանում է տնօրինել ըստ իր նպատակների։ Այդ պատճառով բնության վերաբերյալ գիտելիքնե­րը մեծ դեր ունեն մարդու կյանքում՝ առաջին հերթին բնությունը պահպանելու նպատակով: Բնությունը ուսումնասիրվում է տարբեր գիտությունների կողմից: Բնությունն ուսումնասիրող գիտությունների խումբը կոչվում է բնագիտություն:

Բնության մեջ մշտապես կատարվում են բազմապի­սի փոփոխություններ: Երկնքում իր դիրքն է փոխում Լուսինը, կայծակն է փայլատակում, անձրև է տեղում, երբեմն անձրևից հետո ծիածանն է հայտնվում, հա­տակին թափված ջուրն է գոլորշանում, ժանգոտում է երկաթե մեխը: Այս փոփոխությունները բնության երևույթներ են:

Բնության յուրաքանչյուր երևույթ ունի իր առաջաց­ման պատճառները և առաջացնում է իր հետևանքնե­րը: Օրինակ՝ ցերեկվա և գիշերվա հերթափոխության պատճառը Երկրի պտույտն է իր առանցքի շուրջ, իսկ տարվա եղանակների փոփոխությունները հետևանք են Արեգակի նկատմամբ Երկրի դիրքի փոփոխության: Մարմինների ցած ընկնելու պատճառը Երկրի ձգողու­թյունն է: Քամու առաջացման պատճառներից է օդի անհավասարաչափ տաքացումը: Օդի ջերմաստի­ճանի իջնելու պատճառով ձմռանը ջուրը սառչում է: Գարնանը ձնհալը օդի ջերմաստիճանի բարձրանալու հետևանք է: Այս օրինակները միաժամանակ հաստա­տում են, որ բնության երևույթները փոխադարձաբար կապված են:

Ուսումնասիրելով «Բնագի­տություն» առարկան՝ դուք պատկերացում կկազմեք բնության զանազան երևույթների և դրանց առաջաց­ման պատճառների մասին, կարևոր տեղեկություններ կստանաք Տիեզերքի, Երկրի կառուցվածքի, բուսա­կան և կենդանական աշխարհների, մթնոլորտի, ջրո­լորտի և այլնի վերաբերյալ:

Առաջադրանքներ

Լուսիկ Ագուլեցու տուն թանգարան

Ասեմ որ Լուսիկ Ագուլեցին մեր բարեկամն է։ Նա հայտնի է եղել նրանով, որ նա մինչև կյանքի վերջ կրել է հին հայկական տարազ։ Ագուլեցին պահպանել է հին ոսկեղենն ու արծաթեղենը՝ օրինակ վզնոց, ճակատնոց թևնոց , իսկ եթե այն չպահպանվեր , այն կձուլվեր և կփչանար։ Ագուլեցին պահել է այն օրորոցը որը նա տվել էր իր Թուրք հարևանուհուն , իսկ հարևանուհին վաճառել է , բախտի բերմամբ Լուսիկ Ագուլեցին տեսել է և ստիպված գնել է , որպեսզի չկորցնի մանկական հարստությունը։ Լուսիկ Ագուլեցին պատրաստել է տիկնիկներ ՝ օրինակ, հացի աստվածուհին , գրողը, սև աչքը, ժուկով ժամանակովը, ակլատիզը, ուտիսը, չխոսկան աղջիկը, բերքի աստվածուհին, կաղանդ պապը , մեկթիզը և իլիկ տատը։

հացի աստվածուհի- Առաջինը նա է թխել հացը, իսկ ով չեր կարողանում հաց թխել նա իր ձերքի գավազանով հարվածում է նրան։

գրող և սևաչք- մարդիկ սևաչքին ասել են այն մարդու մասին ով իրենց վնասել կամ վիրավորել է , հետո հայտնում գրողին, որպեսզի նա վնասի տվյալ մարդուն < դեղինը- ոչ արյունոտ վերքեր, կարմիր – արյունոտ վերքեր , սև- մահ։

ժուկով ժամանակով- նա գիշերն ու ցերեկն է բերում <սպիտակ, սև> , լինում է որ սպիտակ կանաչ , դա նշանակում է գարուն , ձմեռ։

չխոսկան աղջիկը – Նրան դնում էին զամբյուղի մեջ և բերում հարսի մոտ , ով դեռ տնային պայմաններին սովոր չի և խնդիրներ կան, հարսը նրան ասում է ողջ խնդիրները , իսկ չխոսկան աղջիկը չի թույլ տալիս տարածել խնդիրը << նա չխոսկան է և չի տարածում խնդիրը >>

բերքի աստավծուհի- բերքի աստվածուհին այնպես է անում , որ ծառը պտուղ տա։

կաղանդ պապ- ձմեռ պապ

մեկթիզ- Նա ունի մե՜ծ մորուք , << նա մեկ թիզ է , մորուքը յոթ թիզ։

իլիկ տատ – Նա կյանքի տերն է ։ Նա երբ մարդու թելը կտրում է , մարդ մահանում է ։

Բակտերիա

Բակտերիաներն ունեն կենդանի օրգանիզմներին բնորոշ հատկությունները՝ աճ, զարգացում, նյութափոխանակություն, բազմացում և այլն:
Մանրէներն այնքան փոքր են, որ անզեն աչքով տե­սանելի չեն: Դրանք տեսանելի են դառնում միայն խոշորացնող սարքերի օգնությամբ: Հոլանդացի վարպետ և բնագետ Անտոնի վան Լևենհուկը, այդպիսի մի պարզ սարք ստեղծելով, բացահայտեց մանրէները: Մանրէների մի մեծ մասը բակտերիաներն են: Դրանք պարզունակ միաբջիջ օրգանիզմներ են, որոնք սնվում, շարժվում, կիսվում և բազմանում են, օժտված են նաև այլ հատկություններով:  Բակտերիաները տարբեր ձևի են՝ ցուպիկաձև, գնդաձև, ստորակետաձև, պարուրաձև և այլն: Այդ ձևն ապահովվում է որոշա­կի լավ արտահայտված արտաքին կառույցով, որր շրջապատում է բակ­տերիան: Նման կառույցը նաև պաշտպանում է բակտերիան միջավայրի տարբեր անբարենպաստ գործոններից, օրինակ՝ սուր առարկաներից, բարձր ջերմաստիճանից կամ ճնշումից, քիմիական տարբեր նյութերից: Բակտերիաները շատ կայուն են:


Արագ բազմացող բակտերիաները կարող են կիսվել յուրաքանչյուր քսան րոպեն մեկ:
Բակտերիաների միջև կան նաև գույնի, չափսի և այլ տար­բերություններ: Բակտերիաների մեծ մասն անգույն է:   Բակտերիաներն ունեն սնման տարբեր եղանակներ. մի դեպքում իրենք են առաջացնում օրգանա­կան նյութեր, մյուսում՝ օգտվում են պատրաստի նյութերից: Հո­ղում բակտերիաները շատ են (1 գրամ հողում կարող են գտնվել միլիոնավոր բակտե­րիաներ):
Բակտերիաների մի մասը մեծ օգուտ է տալիս բնությանը: Դրանք մասնակցում են երկրագնդում նյութերի հոսքերին և փոփոխություններին, նպաստում են որոշ բույսերի աճին և զարգացմանը, կենդանիների և մար­դու սննդառությանը։ Սակայն բակտերիաների մյուս մասը փչացնում է տարբեր պիտանի առարկաներ, բույսերում, կենդանիներում և մարդու օր­գանիզմում առաջացնում տարբեր հիվանդություններ: Որոշ բակտերիաներ, թափանցելով մարդու օրգանիզմ, առաջացնում են տարբեր հիվանդություններ, ինչպիսիք են տիֆը, խոլերիան, թոքախտը (տուբերկուլյոզը) և այլն:  Այդ բակտերիանե­րը վնասակար են: Նրանք կարող են օրգանիզմ թափանցել կեղտոտ սննդամթերքի և ջրի, ինչպես նաև վարակված օդի միջոցով:
Հիվանդածին բակտերիաներ կա­րող են տարածվել բերանում, հան­գեցնել բորբոքման: Այդ պատճա­ռով խորհուրդ է տրվում ամեն օր մաքրել ատամները:

Բակտերիաների մասին գիտությունն ընդգրկված է մանրէաբանութ­յունում: